Lista sankcyjna MSWiA: co to jest i jak sprawdzić klienta

Lista sankcyjna MSWiA to polska, krajowa lista osób i podmiotów objętych sankcjami w związku z agresją Rosji na Ukrainę. Prowadzi ją minister właściwy do spraw wewnętrznych, a wpis oznacza m.in. zamrożenie majątku i zakaz udostępniania środków. Każda firma, która współpracuje z kontrahentami ze Wschodu, powinna ją znać — ale pamiętać też, że to tylko jedna z kilku list.

Oficjalna lista: gov.pl/web/mswia/lista-osob-i-podmiotow-objetych-sankcjami (Biuletyn Informacji Publicznej MSWiA).

Podstawa prawna

Listę wprowadziła ustawa z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. 2022 poz. 835). Zgodnie z jej art. 2 lista jest prowadzona przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i publikowana w BIP.

O wpisie decyduje minister w drodze decyzji, która jest natychmiast wykonalna. Od decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a osoba wpisana może wnioskować o wykreślenie.

Kogo obejmuje lista

Na listę trafiają osoby i podmioty, które:

• bezpośrednio lub pośrednio wspierają agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę,
• odpowiadają za naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji w Rosji i na Białorusi,
• są z takimi osobami powiązane.

Ważny szczegół: wpisuje się na nią wyłącznie osoby i podmioty, których nie ma w wykazach rozporządzeń UE 765/2006 (Białoruś) i 269/2014 (Rosja). Polska lista jest więc uzupełnieniem listy unijnej. Kto sprawdzi tylko MSWiA, przeoczy tysiące osób objętych sankcjami UE — i odwrotnie.

Jakie środki wiążą się z wpisem

Wobec osób i podmiotów z listy stosuje się m.in.:

• zamrożenie funduszy i zasobów gospodarczych — pieniędzy, rachunków, papierów wartościowych, udziałów i innych aktywów,
• zakaz udostępniania im środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych — bezpośrednio ani pośrednio,
• wykluczenie z postępowań o udzielenie zamówień publicznych,
• w przypadku cudzoziemców — wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany.

Co grozi za naruszenie

Za niezastosowanie środków — np. niezamrożenie funduszy osoby z listy albo udostępnienie jej środków — Szef Krajowej Administracji Skarbowej może nałożyć karę pieniężną do 20 000 000 zł (art. 6 ustawy). Naruszenie unijnych środków sankcyjnych jest ponadto przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności (art. 15).

Kto musi sprawdzać listę MSWiA

• Każda firma. Zakaz udostępniania środków dotyczy wszystkich, nie tylko banków i instytucji obowiązanych. Dotyczy to eksporterów, działów zakupów i każdego, kto płaci kontrahentowi lub mu coś sprzedaje.
• Instytucje obowiązane według ustawy AML — biura rachunkowe, doradcy podatkowi, pośrednicy w obrocie nieruchomościami i inne — sprawdzają listy sankcyjne w ramach weryfikacji klienta i dokumentują wynik. Przegląd ich obowiązków znajdziesz w artykule Ustawa AML w pigułce.

Listę warto sprawdzać nie tylko przy nawiązaniu współpracy, ale też okresowo — decyzje o wpisie zapadają na bieżąco.

Jak sprawdzić klienta

Ręcznie: otwórz listę w BIP MSWiA i wyszukaj nazwisko lub nazwę. Potem zrób to samo na skonsolidowanej liście sankcji finansowych UE, liście Rady Bezpieczeństwa ONZ i liście GIIF. Uważaj na różne transliteracje (np. Deripaska / Deripasko / Дерипаска) i nazwy firm w kilku wersjach językowych.

Automatycznie: w WeryfikacjaKlienta.pl wpisujesz klienta raz, a system sprawdzi go jednocześnie na liście MSWiA, listach UE i ONZ, innych listach międzynarodowych oraz w bazie PEP. Wyszukiwanie uwzględnia warianty pisowni, a wynik zapisujesz jako raport PDF z kodem QR.

Przykład z praktyki: Oleg Deripaska figuruje zarówno na liście MSWiA, jak i na listach UE — w raporcie zobaczysz osobno każde trafienie z informacją, z której listy pochodzi.

Co zrobić przy trafieniu

1. Wstrzymaj transakcję i nie udostępniaj żadnych środków.
2. Sprawdź, czy to na pewno ta sama osoba — porównaj datę urodzenia, obywatelstwo i inne dane.
3. Jeśli trafienie się potwierdzi, zamroź środki i zawiadom właściwe organy (instytucja obowiązana — GIIF).
4. Udokumentuj weryfikację i podjęte decyzje.

Więcej o wszystkich listach obowiązujących w Polsce przeczytasz na stronie Lista sankcyjna.

Źródła: lista osób i podmiotów objętych sankcjami (BIP MSWiA), ustawa z 13 kwietnia 2022 r. (ISAP).

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.