Lista sankcyjna to zbiorcze określenie wykazów osób i podmiotów, wobec których obowiązują środki ograniczające — przede wszystkim zamrożenie środków i zakaz udostępniania im pieniędzy lub innych zasobów. Kto współpracuje z osobą z takiej listy, może narazić się na wysoką karę, a w skrajnych przypadkach na odpowiedzialność karną.
Jakie listy sankcyjne obowiązują w Polsce
W Polsce obowiązuje jednocześnie kilka list. Każda ma inną podstawę prawną i innego „właściciela”, dlatego sprawdzenie jednej z nich nie wystarczy.
| Lista | Kto ją prowadzi | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Lista sankcyjna MSWiA | minister właściwy do spraw wewnętrznych | ustawa z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, art. 2 |
| Lista GIIF | Generalny Inspektor Informacji Finansowej | ustawa AML z 1 marca 2018 r., art. 118 (szczególne środki ograniczające) |
| Sankcje UE | Rada UE | rozporządzenia Rady, np. 269/2014 (Rosja) i 765/2006 (Białoruś); skonsolidowana lista sankcji finansowych UE |
| Sankcje ONZ | Rada Bezpieczeństwa ONZ | rezolucje RB ONZ, wdrażane w UE rozporządzeniami |
Lista MSWiA obejmuje osoby i podmioty, które bezpośrednio lub pośrednio wspierają agresję Rosji na Ukrainę albo naruszenia praw człowieka w Rosji i na Białorusi. Wpisuje się na nią tych, których nie ma na listach unijnych — polska lista je uzupełnia. Za niezastosowanie środków (np. niezamrożenie funduszy) Szef Krajowej Administracji Skarbowej może nałożyć karę do 20 000 000 zł. Więcej o tej liście piszemy w artykule Lista sankcyjna MSWiA.
Lista GIIF dotyczy osób i podmiotów związanych z terroryzmem. Instytucje obowiązane muszą wobec nich zamrozić wartości majątkowe i nie udostępniać im żadnych środków (art. 117 ustawy AML).
Sankcje UE i ONZ obowiązują w Polsce bezpośrednio. To najobszerniejsze listy — obejmują tysiące osób, firm i statków.
Sprawdzamy także inne listy międzynarodowe, m.in. sankcje USA i Wielkiej Brytanii. Nie są w Polsce wiążące, ale często sygnalizują podwyższone ryzyko klienta.
Kto musi sprawdzać listy sankcyjne
Każda firma. Zakaz udostępniania funduszy i zasobów gospodarczych osobom z listy wynika bezpośrednio z rozporządzeń UE i z ustawy z 13 kwietnia 2022 r. Dotyczy więc również eksporterów, działów zakupów czy firm, które po prostu wystawiają faktury zagranicznym kontrahentom.
Instytucje obowiązane według art. 2 ust. 1 ustawy AML — m.in. biura rachunkowe, doradcy podatkowi, biegli rewidenci i pośrednicy w obrocie nieruchomościami — mają obowiązki szersze. Sprawdzenie list sankcyjnych jest elementem środków bezpieczeństwa finansowego, a wynik trzeba udokumentować i przechowywać przez 5 lat (art. 49).
Jak sprawdzić klienta na wszystkich listach naraz
- Wpisz klienta. Imię i nazwisko osoby fizycznej albo nazwę firmy. Podaj też datę urodzenia — odsiewa osoby o tym samym nazwisku.
- Kliknij „Sprawdź”. System porównuje dane z listą MSWiA, listami UE i ONZ, innymi listami międzynarodowymi oraz bazą PEP. Wyszukiwanie uwzględnia warianty pisowni i transliterację.
- Pobierz raport PDF. Raport ma unikalne ID i kod QR, którym każdy — np. kontroler GIIF — potwierdzi jego autentyczność. Raport zostaje też w Twojej ewidencji.
Jak wygląda wynik, zobaczysz w przykładowym raporcie — bez rejestracji.
Co zrobić, gdy klient figuruje na liście
- Wstrzymaj transakcję. Nie przyjmuj ani nie przekazuj środków, dopóki sprawy nie wyjaśnisz.
- Sprawdź, czy to ta sama osoba. Porównaj datę urodzenia, obywatelstwo i inne identyfikatory. Przy popularnych nazwiskach większość trafień to zbieżność nazw — raport pokazuje przy każdym trafieniu poziom pewności i jego powód.
- Jeśli trafienie się potwierdzi — zastosuj środki i zawiadom organy. Instytucja obowiązana zamraża wartości majątkowe i niezwłocznie zawiadamia GIIF. Nie informuj klienta o zawiadomieniu — ustawa AML zakazuje ujawniania takich informacji.
- Udokumentuj decyzję. Zachowaj raport z weryfikacji i notatkę o podjętych krokach. Podczas kontroli to dokumentacja przesądza o tym, czy obowiązek uznano za spełniony.
Ile to kosztuje
Płacisz tylko za weryfikację — od 19,90 zł netto za pojedynczą do 3,90 zł netto w największym pakiecie. Bez abonamentu i bez umowy, a weryfikacje nie wygasają. Pierwsza weryfikacja jest bezpłatna. Zobacz cennik.