Lista sankcyjna UE i ONZ: wyszukiwarka, zasady i obowiązki firm

Lista sankcyjna UE — a dokładnie skonsolidowana lista osób, grup i podmiotów objętych sankcjami finansowymi Unii Europejskiej — to najobszerniejsza lista obowiązująca w Polsce. Obok niej stosuje się listę Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz krajowe listy: MSWiA i GIIF. Przegląd wszystkich list znajdziesz na stronie Lista sankcyjna.

Skąd się bierze lista UE?

Sankcje („środki ograniczające”) UE przyjmuje Rada UE — w formie decyzji i rozporządzeń, które obowiązują bezpośrednio w całej Unii. Nazwiska i nazwy podmiotów znajdują się w załącznikach do rozporządzeń, np.:

• 269/2014 — osoby i podmioty odpowiedzialne za działania podważające integralność terytorialną Ukrainy,
• 765/2006 — Białoruś,
• 833/2014 — sankcje sektorowe wobec Rosji (zakazy handlowe, finansowe, usługowe).

Żeby nie przeszukiwać dziesiątek rozporządzeń, Komisja Europejska publikuje skonsolidowaną listę sankcji finansowych (Financial Sanctions Files) oraz przeglądarkę EU Sanctions Map.

Lista ONZ

Rada Bezpieczeństwa ONZ prowadzi własną skonsolidowaną listę — głównie dotyczącą terroryzmu (ISIL, Al-Kaida) i wybranych państw (np. KRLD). W UE sankcje ONZ wdraża się rozporządzeniami, a w Polsce — także przez listy GIIF (art. 118 ustawy AML).

Co oznacza wpis na listę?

Wobec osób i podmiotów z listy obowiązują przede wszystkim:

• zamrożenie wszystkich funduszy i zasobów gospodarczych,
• zakaz udostępniania — nikt nie może im udostępniać, bezpośrednio ani pośrednio, funduszy ani zasobów gospodarczych.

Zakaz dotyczy każdego przedsiębiorcy, nie tylko banków i instytucji obowiązanych. Sprzedaż towaru, zapłata za usługę czy pośrednictwo w transakcji na rzecz osoby z listy mogą być naruszeniem. W Polsce za naruszenie unijnych sankcji grozi odpowiedzialność karna — ustawa z 13 kwietnia 2022 r. przewiduje karę pozbawienia wolności nie krótszą niż 3 lata.

Zasada 50%

Sankcje nie kończą się na nazwisku z listy. Według wytycznych UE podmiot, którego ponad 50% należy do osoby z listy albo który jest przez nią kontrolowany, co do zasady również objęty jest zakazami. Dlatego przy kliencie-spółce trzeba sprawdzić także jej beneficjentów rzeczywistych.

Dlaczego ręczne sprawdzanie zawodzi?

• Transliteracja: nazwisko z cyrylicy może wyglądać jak Deripaska, Deripasko lub Дерипаска.
• Aliasy i warianty pisowni: wiele wpisów ma dziesiątki wersji.
• Kilka list naraz: UE, ONZ, MSWiA, GIIF — a jako sygnał ryzyka także listy USA i Wielkiej Brytanii.
• Częste zmiany: kolejne pakiety sankcji wobec Rosji regularnie dodają nowe nazwiska.
• Brak dowodu: przy kontroli trzeba wykazać, kiedy i na jakich listach sprawdzono klienta.

Jak sprawdzić klienta na wszystkich listach naraz

W WeryfikacjaKlienta.pl wpisujesz klienta raz, a system porównuje go jednocześnie z listą UE, listą ONZ, krajową listą MSWiA, innymi listami międzynarodowymi i bazą PEP — z uwzględnieniem wariantów pisowni. Wynik zapisujesz jako raport PDF z kodem QR. Przykład trafienia sankcyjnego zobaczysz w przykładowym raporcie.

Co zrobić przy trafieniu?

1. Wstrzymaj transakcję — żadnych płatności ani dostaw.
2. Sprawdź, czy to ta sama osoba (data urodzenia, obywatelstwo).
3. Jeśli trafienie się potwierdzi — zamroź środki i zawiadom GIIF (instytucja obowiązana).
4. Udokumentuj wszystko i nie informuj klienta o zawiadomieniu — zob. Zawiadomienie GIIF.

Źródła: EU Sanctions Map, Rada Bezpieczeństwa ONZ — lista skonsolidowana, ustawa z 13 kwietnia 2022 r. (ISAP).

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.