Zawiadomienie GIIF: transakcja podejrzana krok po kroku

Zawiadomienie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) o podejrzeniu prania pieniędzy to obowiązek, z którym większość instytucji obowiązanych spotyka się rzadko — ale gdy się pojawia, liczą się dni, a nawet godziny. Poniżej wyjaśniamy, kiedy zawiadomienie jest obowiązkowe, jakie są terminy i czego nie wolno robić.

Dwa rodzaje zawiadomień

	Art. 74	Art. 86
Kiedy	instytucja powzięła uzasadnione podejrzenie, że określone okoliczności mogą mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu	podejrzenie dotyczy konkretnej transakcji, która ma dopiero zostać przeprowadzona
Termin	niezwłocznie, nie później niż w ciągu 2 dni roboczych od potwierdzenia podejrzenia	przed przeprowadzeniem transakcji
Skutek	GIIF analizuje sprawę	transakcję wstrzymuje się; GIIF może zażądać jej wstrzymania na dłużej

Zawiadomienia przekazuje się elektronicznie przez system teleinformatyczny GIIF. W instytucji robi to wyznaczony pracownik odpowiedzialny za zgodność (art. 8) — zob. Osoba odpowiedzialna za AML.

Wstrzymanie transakcji (art. 86)

Po zawiadomieniu o konkretnej transakcji instytucja jej nie przeprowadza do czasu reakcji GIIF — maksymalnie przez 24 godziny od potwierdzenia przyjęcia zawiadomienia. GIIF może w tym czasie zażądać wstrzymania transakcji lub blokady rachunku na okres do 96 godzin, a sprawę przekazać prokuraturze. Jeśli GIIF się nie odezwie, transakcję można przeprowadzić.

Kiedy powstaje obowiązek zawiadomienia?

Ustawa nie wymaga dowodu przestępstwa — wystarczy uzasadnione podejrzenie. Typowe sytuacje:

• klient lub jego beneficjent figuruje na liście sankcyjnej,
• klient odmawia podania danych lub informacji o źródle środków,
• transakcja nie ma ekonomicznego sensu albo nie pasuje do profilu klienta,
• dokumenty budzą wątpliwości co do autentyczności,
• przelewy przechodzą przez spółki w krajach wysokiego ryzyka bez uzasadnienia.

Szczególny przypadek: gdy nie da się zastosować środków bezpieczeństwa finansowego, instytucja musi ocenić, czy sama ta okoliczność nie uzasadnia zawiadomienia (art. 41 ust. 2) — zob. Środki bezpieczeństwa finansowego.

Zakaz informowania klienta (art. 54)

Instytucja, jej pracownicy i osoby działające w jej imieniu muszą zachować w tajemnicy fakt przekazania informacji GIIF oraz to, że prowadzona jest analiza. Nie wolno uprzedzać klienta, że jego transakcja została zgłoszona — nawet pośrednio, np. tłumacząc opóźnienie „kontrolą AML”.

Jak przygotować zawiadomienie

1. Zbierz fakty — dane klienta i beneficjenta, opis transakcji, kwoty, daty, rachunki.
2. Opisz podstawę podejrzenia — konkretne okoliczności, nie ogólne wrażenie.
3. Dołącz wyniki weryfikacji — np. raport ze sprawdzenia list sankcyjnych i PEP.
4. Przekaż zawiadomienie w terminie przez system GIIF.
5. Udokumentuj wewnętrznie — notatkę z analizy i decyzji przechowujesz przez 5 lat.

Udokumentuj także sytuacje, w których po analizie uznałeś, że zawiadomienie nie jest potrzebne — podczas kontroli to dowód, że proces działa.

Zawiadomienie a informacja o transakcji ponadprogowej

Nie myl zawiadomienia z informacją o transakcji ponadprogowej (art. 72). Ta druga dotyczy m.in. wpłat i wypłat gotówki, transferów środków oraz kupna i sprzedaży walut o równowartości powyżej 15 000 euro i jest przekazywana do GIIF w ciągu 7 dni, niezależnie od jakichkolwiek podejrzeń. Obowiązek ten nie dotyczy wszystkich instytucji — ustawa wyłącza z niego m.in. kantory, notariuszy (którzy raportują swoje czynności w odrębnym trybie), adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych i pośredników w obrocie nieruchomościami.

Kary za brak zawiadomienia

Niedopełnienie obowiązku zawiadomienia GIIF to jedno z naruszeń zagrożonych karą administracyjną do równowartości 1 000 000 euro — zob. Kary AML. Więcej o samym GIIF przeczytasz w artykule GIIF: czym się zajmuje.

Podejrzenie zaczyna się od weryfikacji

Najwięcej sygnałów ujawnia rzetelna weryfikacja klienta na starcie. WeryfikacjaKlienta.pl sprawdza klienta na listach sankcyjnych MSWiA, UE i ONZ oraz w bazie PEP w 30 sekund — a raport PDF możesz dołączyć do analizy i do zawiadomienia.

Źródła: ustawa z 1 marca 2018 r. (ISAP), GIIF — Ministerstwo Finansów.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.