Kary AML: ile grozi za naruszenie ustawy o praniu pieniędzy

Ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu nie tylko nakłada obowiązki — przewiduje też dotkliwe kary administracyjne za ich niedopełnienie. Nakłada je przede wszystkim GIIF, zwykle po kontroli. Poniżej przegląd przepisów i praktyczne wnioski.

Za co grozi kara? (art. 147)

Art. 147 wymienia obowiązki, których niedopełnienie podlega karze. Należą do nich m.in.:

• brak wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za wykonywanie obowiązków (art. 7 i 8),
• brak lub nieaktualna ocena ryzyka instytucji (art. 27),
• niestosowanie środków bezpieczeństwa finansowego,
• niestosowanie wzmożonych środków, np. wobec PEP,
• nieprzechowywanie dokumentacji przez wymagany okres (art. 49),
• brak wewnętrznej procedury (art. 50),
• niezapewnienie szkoleń pracownikom (art. 52),
• brak procedury zgłaszania naruszeń (art. 53),
• niezawiadomienie GIIF lub nieprzekazanie wymaganych informacji (art. 74, 86),
• niestosowanie szczególnych środków ograniczających wobec osób z list sankcyjnych.

Rodzaje kar (art. 150)

1. Publikacja informacji o instytucji i zakresie naruszenia w Biuletynie Informacji Publicznej.
2. Nakaz zaprzestania określonych czynności.
3. Cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej.
4. Zakaz pełnienia funkcji kierowniczych przez osobę odpowiedzialną za naruszenie.
5. Kara pieniężna.

Ile wynosi kara pieniężna?

Kto	Górna granica
Instytucje obowiązane — zasada ogólna (art. 150 ust. 2)	do dwukrotności korzyści osiągniętej lub straty unikniętej w wyniku naruszenia, a gdy nie da się jej ustalić — do równowartości 1 000 000 euro
Instytucje finansowe (m.in. banki, instytucje płatnicze, firmy inwestycyjne, ubezpieczyciele, instytucje pożyczkowe) — osoby prawne	do 5 000 000 euro albo do 10% obrotu
Brak zgłoszenia lub nieprawdziwe dane w CRBR (art. 153)	do 1 000 000 zł
Naruszenie środków wobec osób z listy MSWiA (ustawa z 13 kwietnia 2022 r., art. 6)	do 20 000 000 zł

Jak GIIF ustala wysokość kary?

Przy wyborze rodzaju i wysokości kary bierze się pod uwagę m.in. (art. 150 ust. 4):

• wagę naruszenia i czas jego trwania,
• zakres odpowiedzialności instytucji,
• możliwości finansowe instytucji,
• skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych, jeśli da się je ustalić,
• gotowość do współpracy z organami i wcześniejsze naruszenia.

W decyzjach wobec małych instytucji, np. biur rachunkowych czy biur nieruchomości, kary są zwykle znacznie niższe od ustawowego maksimum. Sama publikacja w BIP bywa jednak dla firmy bardziej dotkliwa niż kwota — informacja o naruszeniu jest publicznie dostępna dla klientów i konkurencji.

Najczęstsze naruszenia stwierdzane przy kontrolach

1. Procedura AML „z szuflady” — ogólna, nieaktualna, niedopasowana do działalności.
2. Brak dowodów sprawdzenia list sankcyjnych i statusu PEP w aktach klientów.
3. Nieaktualna ocena ryzyka — starsza niż 2 lata.
4. Brak szkoleń albo brak ich dokumentacji.
5. Beneficjent rzeczywisty ustalony tylko na podstawie CRBR, bez weryfikacji.

Jak ograniczyć ryzyko kary

• Miej aktualną ocenę ryzyka i procedurę AML zatwierdzoną przez kierownictwo.
• Dokumentuj każdą weryfikację — podczas kontroli liczy się to, co jest w aktach.
• Weryfikuj również dotychczasowych klientów, gdy zmieniają się okoliczności.
• Szkol pracowników i zapisuj, kto i kiedy uczestniczył.

Drugi punkt rozwiązujesz od ręki: WeryfikacjaKlienta.pl sprawdza klienta na listach sankcyjnych i w bazie PEP w 30 sekund, a raport PDF z datą i kodem QR trafia do akt. Pełny przegląd obowiązków znajdziesz w artykule Ustawa AML w pigułce.

Źródła: ustawa z 1 marca 2018 r. (ISAP), ustawa z 13 kwietnia 2022 r. (ISAP).

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.